Welke orgelfanaat stapt nou niet graag in zijn auto en rijdt naar kerken in binnen- en buitenland om aldaar de klavieren van een fraai orgel te beroeren. Van enkele recent bezochte orgels kunt u hieronder de reisverslagen lezen. Ook zijn dikwijls filmpjes te bekijken en geluidsfragmenten te horen!
Op deze pagina
zijn te zien:
2. Orgeltrip Belgie: In het land van Ambiorix
3.
Marienbasilika Kevelaer (D).
4.
Bensberg en Essen/Werden (D)
5.
Dortmund-Dorstfeld en de Dom zu Wesel (D)
6.
Kampen
7.
Oberhausen (D)
12. Recklinghausen, Propsteikirche, St. Peter
Op zaterdag 5 juni 2004 werden Schijndel en St. Oedenrode bezocht. Twee Smits-orgels met een geheel eigen karakter. Samen met Wilfred Folmer en Gérard van Betlehem werden we hartelijk ontvangen door beide organisten.
Orgelfront St. Oedenrode
Wilfred Folmer achter de speeltafel voor de open opgestelde windvoorziening
Bert Rebergen achter de klavieren te St. Oedenrode.
Het indrukwekkende orgelfront van Schijndel
Klaviatuur Smits orgel te Schijndel
Detail orgelfront
2. Orgeltrip België: In het land van Ambiorix.
Met een groter gezelschap gingen we op zaterdag 3 juli 2004 weg naar onze Zuiderburen waar orgels te Tongeren, St. Truiden en Hasselt (B) werden bezocht. Veenendaal heeft wel iets met de eerste twee plaatsen. Het orgel van de Sionskerk werd gebouwd door de orgelbouwer Verschueren uit Tongeren (die trouwens in 1945 tachtig procent van het originele pijpwerk uit het Le Picard-orgel in de O.L.V.-Basiliek te Tongeren verwijderde!) en de speeltafel van de Veense Julianakerk is uit St. Truiden afkomstig.
O.L.V.-Basiliek te Tongeren
Het fraaie Le Picard -orgel
Detail front
Luc Ponet demonstreert het orgel
Begijnhof te Sint Truiden. Oudste, complete en te bespelen orgel te Vlaanderen
Luc Ponet geeft een toelichting voor het Ancion-orgel.
Exterieur Begijnhof
Schumacher-orgel in de O.L.V. Hemelvaart te St. Truiden
Heilig Hart Kerk te Hasselt (B) met een heus....
Cavaillé-Coll orgel
Ir. Henk Kooiker bespeelt het orgel
Kenmerkende klaviatuur van Aristide Cavaillé-Coll
Bert Rebergen achter het karaktervolle instrument. *
De handen van Bert beroeren de toetsen van het unieke instrument. *
3. Kevelaer
Op 6 juli 2004 was het grote Seifert-orgel van Kevelaer weer eens aan de beurt. Jarenlang werd het orgel bespeeld door de legendarische professor Wolfgang Seifen, die thans hoogleraar in Berlijn is. Ook zijn opvolger Elmar Lehnen is een bijzonder vriendelijke en gastvrije organist. Lehnen vertelde ons dat het orgel juist is schoongemaakt. Met de kerst wordt het oorspronkelijke Fernwerk (thans: Echowerk) weer in ere hersteld en Lehnen hoopt ook dat verwoeste (W.O.II) en verwijderde registers weer terug komen op de plek waar ze hoorden.
Marienbasilika Kevelaer
Interieur van de Pelgrimskerk die dagelijks door duizenden wordt bezocht.
Het orgel van Seifert
Zij-aanzicht van het symfonische orgel.
Detail: Pedaaltoren links
Wilfred Folmer achter de enorme console.
Bert Rebergen improviserend achter het Seifert-orgel (foto: Wilfred Folmer)
Op de 17e juli 2004 waren we er wel heel vlot bij. Het orgel van de St. Nikolaus te Bensberg (bij Köln) werd pas op 9 mei 2004 in gebruik genomen door de 'organiste titulaire' van de Notre Dame te Parijs, Olivier Latry. Daarna speelden andere internationale grootheden op het nieuwe Rieger-orgel zoals John Scott, Peter Planyavski, Wolfgang Seifen en de Nederlander Gustav Leonhardt. Het werd natuurlijk tijd om de 'grote drie' uit Scherpenzeel en Veenendaal eens los te laten op dit prachtige instrument.
.JPG)
St. Nikolaus te Bensberg op de eerste echte zomerdag in 2004
.JPG)
Kenmerkend front van de Oostenrijkse orgelbouwer Rieger
.JPG)
Qua vormgeving en klank verdient het nieuwe instrument een pluim
.JPG)
Klaviatuur Rieger orgel
Als je zo'n modern
instrument bespeelt, vraag je je als Hollander wel eens af: "Waarom bouwt
men dit niet in Nederland?" In een land dat een rijkdom aan historische
orgels heeft, die, zie hier onze beperktheid, slechts worden gekopieerd als het
om nieuwbouw gaat. Welke kerk in Nederland durft het nu eens aan om een
dergelijk hoogstaand en eigentijds instrument in het kerkgebouw te plaatsen?
Deze, in zekere zin, bekrompen mening over moderne orgels bestond enkele
decennia terug ook als het ging om de zo genaamde 'foute' instrumenten. Dat
waren de orgels zonder mechanische traktuur en dikwijls van romantische snit.
Orgels van Sauer en Walcker, daarover werd men geacht te zwijgen. Gelukkig keert
de belangstelling terug voor de goede exemplaren die er nog te vinden zijn. Zo
troffen wij een prachtig Walcker-orgel aan in de Neue Evangelische Kirche te
Essen-Werden. Het instrument werd op 24 juni 1900 in gebruik genomen.
.JPG)
Evangelische Kirche Essen-Werden
.JPG)
Jugendstil- interieur van de kerk.
.JPG)
Orgelfront dat een beetje doet denken aan het Maarschalkerweerd orgel in het
Concertgebouw te Amsterdam.
.JPG)
Het orgel dat in de jaren 20 van de vorige eeuw niet werd aangepakt
volgens de ideeën van
de zgn. "neue Orgelbewegung" maar zijn oude glans en glorie behield.
Speeltafel met pneumatische traktuur.
5. Dortmund Dorstfeld en Wesel (D)
Het moet gezegd worden. Daar waar men in Nederland soms bijzonder moeilijk doet, wanneer orgelliefhebbers eens een orgel van nabij willen zien of bespelen, daar zet men bij onze Oosterburen maar al te graag de deuren der kerken wijd open voor de liefhebbers van ons koninklijke instrument. De organisten van Dortmund-Dorstfeld en Wesel maakten op deze gastvrijheid geen uitzondering.
Wij, d.w.z. Wilfred Folmer, Gérard van Betlehem, Aarnoud de Groen en Bert Rebergen, bezochten op zaterdag 24 juli 2004 allereerst het Sauer orgel in de Evangelische Kirche van Dortmund Dorstfeld. Een Sauer orgel in vrijwel geheel originele staat verkerend en dat is zo langzamerhand uniek. Alleen het tweede (strijkers)koor van het bovenste octaaf van de Trompete 8' van Manual I is niet origineel. Het andere (prestanten)koor is dat nog wel.
De Evangelische Kirche aan de
torenzijde. In de toren wordt zelfs de originele windmotor van het Sauer-Orgel
nog bewaard.
Het Sauer Orgel
Detail van het front met rozet
Het zelfde rozet van achteren gezien
Kijkje in de kast
Balgen en de conducten die zo typerend zijn voor een pneumatisch instrument
Foto net achter het front genomen met vlakbij de conducten naar de Prestant 16'
in het front.
De houten Posaune 16'
Een inscriptie door de intonateur van Sauer *
Blik vanuit de kerk
De speeltafel met onder de bank nog zichtbaar de rolzweller en het zwelpedaal
Bert Rebergen speelt Max Reger *
In Wesel werd door
de Deense orgelbouwer Marcussen (die o.a ook de orgels van de Laurenskerk
te Rotterdam en de Nicolaïkerk te Utrecht bouwde) in 2000 een nieuw orgel
geplaatst. Dit moderne instrument verving een
Walcker orgel dat op haar beurt weer een vervanging was voor een Sauer
orgel. Voordat het Sauer orgel in Wesel stond, had de kerk een Bader-orgel dat qua
kast nogal wat weg heeft van het Bader -orgel in de Walburgkerk te Zutphen en
van het Bader-orgel te
Dronrijp. De
bouwer van het Sauer orgel liet zich weer inspireren door die oude kast. U zult hieronder de
overeenkomsten wel zien! Het prachtige instrument, dat prachtig tot haar recht
komt in de akoestisch fraaie ruimte, heeft wel een manco...de sterkte van het
pedaal. De organist van de kerk liet er ook duidelijk zijn ongenoegen over
blijken. De massieve en nogal gesloten kast laat maar weinig 'heel' van de klank
der pedaalstemmen. Het lijkt
erop dat het esthetische van de kast van dit orgel belangrijker was dan de klank
van het instrument.
Dom zu Wesel
De kast van het Marcussen orgel waarin opvallend veel steen en metaal werd
verwerkt.
Het orgel staat op de zelfde plaats als het vorige Walcker orgel
Trompette en chamade
Detail frontpijpen
Het oude Sauer orgel. Sauer gebruikte het ontwerp van het vorige orgel dat
sterke gelijkenissen vertoont met het Bader orgel uit Zutphen:
Bader orgel Zutphen
Na de bombardementen van 1945 werden in 1949 nog steeds 'open lucht-diensten'
gehouden in de Dom
Aarnoud de Groen speelt de Sonate Eroïca van Joseph Jongen
Bert Rebergen met de eerste Sonate van Borowski *
Velen kennen de
traditie die door Willem
Hendrik Zwart werd ingezet: op de zgn. Kamper-Uit-dagen een mogelijkheid
om de orgels in Kampen van dichtbij te zien. De deuren van verschillende
kerken in Kampen staan open en orgelminnende bezoekers krijgen de kans wat te
spelen. Ook op het machtige Hinsz-orgel van de Bovenkerk te Kampen. Organist Ab
Weegenaar was verhinderd, zodat Aarnoud
de Groen op donderdag 6 augustus 2004 de honneurs waarnam, geassisteerd
door Wilfred Folmer en Bert Rebergen.
Op een afstandje beleefden we soms prachtige momenten. Een gehandicapte man werd
begeleid door Aarnoud en speelde zo op zijn manier de sterren van de hemel. Een
volgende kende slechts een psalm uit de oude bundel van J. Worp, terwijl een
ander het maar eens op de korte broek met blote voeten probeerde. Al was het
muzikaal en technisch niet altijd van een hoog niveau, velen beleefden wellicht
de dag van hun leven. Ook wij kregen de kans om, tijdens rustiger momenten, de
klavieren van dit heerlijke instrument weer te beroeren. Nederland mag trots
zijn op zo'n heerlijk orgel!
.JPG)
Hinsz-orgel in de Boven- of Sint Nicolaaskerk te Kampen
.JPG)
Kijkje tussendoor
.JPG)
Het orgel behoort qua klank en kast tot de top 10 van Nederland
Effe een stukkie van Jan Zwart proberen!
Slippers uit en spelen!
.JPG)
Blik op het front vanaf de orgelgalerij
Ook Aarnoud de Groen laat van zich horen, omringd door jong en oud vanuit het
gehele land.
Op zaterdag 28
augustus 2004 togen we richting de Altstadt van Oberhausen. Zoveel oude zaken zijn er
in de Duitse industriestad niet te ontdekken, maar wel enkele nieuwe orgels.
Eerst brachten we een bezoek aan de Herz
Jesu Kirche in Oberhausen. Daar werd in 1989 een George Heintz-orgel
geplaatst met 4 manualen en pedaal. Zo'n fraai instrument hadden we er niet
verwacht en wat een geweldige akoestiek in deze kerk, die midden in het oude
stadscentrum van Oberhausen is gelegen.
De kerk had oorspronkelijk
een hoge spitse toren die in WO II werd verwoest
Interieur van de Herz Jesu Kirche
Het fraaie orgelfront
Dat orgelbouwer en organist twee handen op een buik waren, blijkt uit het
eindresultaat. Een orgel dat er mag wezen!
Wilfred Folmer speelt Elgar *
Bert Rebergen achter de klavieren van het Heintz-orgel, dat overigens geen
enkele
speelhulpen kent dan de gangbare, die we op alle mechanische instrumenten
aantreffen. *
De voormalige speeltafel staat nog op de orgelgalerij. Het orgel van Seifert uit
Kevelaer werd net na de oorlog gebouwd.
Het Seifert orgel functioneerde al snel slecht. Op het laatst werkten alleen nog
de registers
met een groen stickertje erop. Zoals u ziet, was het orgel dus vrijwel
onbespeelbaar.
Daarna op weg naar de volgende kerk in Oberhausen. De Evangelische Christuskirche. De organist van de kerk begroette ons hartelijk en vertelde over diens 3 jaar oude instrument. Men koos in deze kerk met opzet voor een orgel met karakter. Geen compromis-orgel, maar een barokinstrument. Het orgel heeft 3 manualen en pedaal. Het derde manuaal kent slechts 2 stemmen en zou als continuo-manuaal beschouwd kunnen worden. De organist en wij als gasten waren het er wel over eens dat het orgel wat milder geïntoneerd had kunnen worden. In de niet al te grote ruimte zijn de 32 stemmen soms zeer nadrukkelijk aanwezig en dan te bedenken dat er 's zondags zo'n 50 mensen in de kerk zitten. Het Hey Orgel verving het orgel van de orgelbouwer Stahlhuth uit Aachen.
Evangelische Christuskirche
Oberhausen
Ook hier een fraaie kast met, qua indeling, een knipoog naar de baroktijd
De smalle pilaren van de kerk houden maar weinig tegen van de orgelklank
De orgelbouwer heeft verstand van meubelwerk.
Achter in de kast is de mechaniek met het wellenbord goed te zien.
Blik in het rugpositief. In het rugpositief zijn twee tongwerken te vinden. Een
milde Dulciaan en een Kromhoorn
die, zoals de organist zo fijntjes opmerkte, meer knackig klinkt. *
De orgelbouwer liet het metalen pijpwerk elders maken.
Wilfred Folmer test het pedaalwerk
Het drukpunt van de toetsen is opmerkelijk. De organist moet de toetsen ver
indrukken
om de gewenste klank te krijgen. Het scheelt enkele millimeters met andere
instrumenten. *
De Prestant 16' in het front van zeer dichtbij
Natuurlijk werd de Duitse stad Bonn in vroeger tijden in een adem genoemd de toenmalige regering van de BRD. Na de Wende heeft Berlijn de functie van regeringsstad weer overgenomen en staat de stad minder in de spotlights dan vroeger. Ook de belangstelling voor het orgel in de St. Joseph in het stadsdeel Bonn-Beuel neemt langzaam af. Toch was dit orgel in 1981 een unicum te noemen in het Duitse orgellandschap. Eindelijk was er een orgel waar de Frans symfonische en romantische orgelmuziek zo uit te voeren was, dat je je op een echt Frans orgel waande. Uiteraard bouwde Klais ook orgels waarop dergelijke muziek uit te voeren is, maar deze orgels hielden toch altijd een Duits karakter.
St. Joseph Bonn Beuel
Het orgel werd gebouwd door de firma Oberlinger uit Windesheim en werd samengesteld uit twee orgels van de bouwers Kuhn en Klais.
Interieur St. Joseph
Orgelfront. Hoofdkas en rugpositief liggen vele meters van elkaar verwijderd.
Rugpositief van dichtbij gezien *
De hoofdkas. Het geluid moet vanuit een betrekkelijk nauwe ruimte de kerk
ingestuwd worden. Dat levert een enorme klankexplosie op bij de speeltafel juist
voor deze kas. In de kerk komt de klank pas echt goed tot z'n recht.
De speeltafel is een vette knipoog naar de speeltafels die Cavaillé-Coll bouwde
voor enkele orgels in Parijs.
Wilfred Folmer achter de klaviatuur *
Bert Rebergen laat zijn eerste klanken horen. Manuaal 1 en 3 (Grand-Orgue en
Récit) werken sinds 1991 middels een
Barkermachine. *
Registers en terasse. In 1995 werd een Setzersysteem aan het orgel toegevoegd.
Het orgel werd in de loop der jaren uitgebreid met een chamadewerk,
enkele andere registers en superkoppels.
Koppels en superkoppels van dichtbij gezien *
De Fis-groot van de Montre 8' van het Positif die naar binnen (!) is verkropt,
een zgn. Haskell-pijp. *
Ook hier een hartelijke ontvangst door de organist van de kerk, die een belangrijke stem had in de bouw van het Oberlinger orgel. Vanaf de ingebruikname speelde de groten der aarde op dit orgel. Ondanks een jaarlijks terugkerende indrukwekkende concertserie loopt het concertbezoek in Bonn Beuel ook wat terug.
In 1981 speelden Daniel Roth
en Pierre Cochereau als eersten op het instrument.
Ook in 1983 bespeelden beroemde organisten het orgel.
De hele opgang naar het
orgel hangt vol met de affiches van de afgelopen concertseries.
Even was het rustig op het orgelreizen-pad, maar na een korte winterstop begon het weer te jeuken. We keerden terug naar Düsseldorf, naar de Basilika St. Lambertus waar we vorig jaar ook al eens te gast waren. De kerk kende al een groot orgel van de Oostenrijkse bouwer Rieger, maar toen was de kast van het koororgel nog leeg. Daarin heeft de bouwer Rieger inmiddels ook het nodige pijpwerk geplaatst en is van dezelfde speeltafel te bespelen als die van het hoofdorgel. Dan moet men wel op de speeltafel beneden in de kerk spelen. Het hoofdorgel heeft ook nog een eigen speeltafel tussen hoofdwerk- en rugwerkkast. Ga naar de websites van You Tube en Google Video om een filmverslag te zien van deze reis. Zie onderaan deze pagina!
Hoofdorgel van de bouwer
Rieger
Koororgel dat in de zomer van 2004 gereed kwam
Detail koorogel *
Wilfred Folmer achter de klavieren *
Vanaf deze console kan men koor-en hoofdorgel bespelen. *
En na afloop natuurlijk een heerlijk hapje eten in het verrukkelijke
etablissement "Im Füchschen"
Een aanrader!
v.l.n.r. Gérard van Betlehem en Bert Rebergen
(foto: Wilfred Folmer)
De orgelbouwer Seiffert heeft in Duitsland heel wat orgels in de omgeving van Kevelaer gebouwd alwaar de orgelmaker zijn bedrijf heeft. In 1998 werd het orgel van de St. Gudula in gebruik genomen. Daarvoor had de kerk een orgel van Horstenke (1874) en Breil (1937, uitgebouwd in 1966). Het laatste orgel verslechterde, ook na de opknapbeurt in 1966. Er waren eind jaren 80 nog plannen voor een ingrijpende renovatie. Die duurden tot 1995. Toen besloot men uiteindelijk tot nieuwbouw door Romanus Seifert uit Kevelaer. Het mechanische orgel heeft 3 manualen en pedaal, 51 sprekende stemmen (waarvan nog een paar van Horstenke en Breil), de gebruikelijke koppels, superkoppels en moderne speelhulpen, inclusief Setzer en Generaal Crescendo. Binnenkort probeert men het hoofdorgel te koppelen aan het koororgel beneden in de kerk. Het werd door enthousiastelingen zelf gebouwd en heeft prachtige fluiten.
Het orgel van Romanus Seiffert
Speeltafel, van alle gemakken voorzien
Interieur van de fraaie kerk
Wilfred Folmer achter de klavieren
Blik in de kerk van onder de orgelgalerij
Bert Rebergen spelend op het Seiffert Orgel *
Koorogel St. Gudula Rhede
Kijk op de websites van
You Tube en Google video voor
een filmpje met Wilfred Folmer en Bert Rebergen die afwisselend. Zie onderaan
deze pagina!
Na een lange adempauze was er op zaterdag 21 januari 2006 eindelijk weer eens een orgelreisje naar onze oosterburen. De Hohe Dom van Essen stond op het programma. Deze stad en ook de Dom hebben veel te lijden gehad onder (oorlogs)geweld. Ook al bleef veel van het oude (de Dom is honderden jaren ouder dan die van Keulen) bewaard in de Dom, er veranderde veel. Ook het voormalige orgel moest vervangen worden, maar dat bleek lastig. Waar moest het nieuwe instrument komen en welk karakter moest het instrument krijgen? Eerst wilde men het nieuwe orgel aan de andere zijde van de kerk, tegenover de plek waar het voormalige instrument stond, plaatsen. Dit bleek een te dure optie. De oude orgelgalerij moest dus worden aangepakt en vergroot. Het historische kerkgebouw mocht daarbij geen uiterlijke schade oplopen.
Hohe Dom zu Essen
Interieur gezien vanaf orgelgalerij
In de kerk de, zover bekend, oudste Menorah ter wereld, opgesteld in een
christelijke kerk
Had men in Nederland voor
een historisch (barok) orgel gekozen, of juist een Frans-romantisch instrument,
in Essen koos men voor een modern instrument van deze tijd. Orgelbouwer Rieger,
die al veel in deze streek bouwde, werd gekozen als bouwer en slaagde er in een
fraai orgel te bouwen met een wat mildere klank dan we dikwijls van Rieger
gewend zijn.
Blik op het orgel. De
orgelkast verraadt de hand van orgelbouwer Rieger.
Detail frontpijpen orgelkast
Domorganist Jürgen Kursawa nam alle tijd om het orgel te demonstreren. In de
kleine 2 jaar dat het instrument er staat, hield hij 160 Führungen voor
orgelliefhebbers. Velen uit Nederland. Naast de Domorganist en een
geïnteresseerde Duitser ziet u Peter Sneep, Wilfred Folmer en Gérard van
Betlehem.
Kenmerkende manualen van Rieger met, zoals gewoonlijk, alle moderne hulpmiddelen
van een modern instrument.
Grappig detail bij registerknoppen. De knoppen om het hoofdorgel en het
koororgel mee aan en uit te schakelen stellen twee personen voor die een
belangrijke rol speelden bij de totstandkoming van het instrument. De bovenste
knop stelt de oud organist van de Dom voor.
In de orgelkast ruikt en is alles nog gloednieuw, zoals ook dit deel van de
tractuur.
De Dom kent ook nog een koororgel dat middels de speeltafel bij het hoofdorgel
te bespelen is. In dit koororgel zit o.a. een indrukwekkende batterij aan
Bombardes die prachtig klinken samen met het hoofdorgel.
Weer heeft Rieger een orgel gebouwd dat er mag zijn. Wanneer durft men in
Nederland nu eens zo'n eigentijds orgel te bouwen?
12. Recklinghausen Propsteikirche St. Peter
Het lijkt bijna een beetje een sport te worden. Tijdens de orgelreizen staan er regelmatig orgels op het programma die nog maar net in gebruik zijn genomen. Het orgel van de St. Peter in het fraaie Recklinghausen werd op 31 oktober 2005 ingewijd. De beroemde firma Klais kreeg de opdracht een nieuw instrument voor de Propsteikirche te maken. Het was nog maar de vraag of Klais die opdracht zou krijgen. Er waren meer kapers op de kust en men vroeg zich serieus af of men de klank van recent gebouwde Klais orgels wel zo kon waarderen. Klais heeft echter de afgelopen 15 jaar een nieuwe ontwikkeling doorgemaakt die er toe leidde dat het orgel voor Recklinghausen bijna niet te vergelijken is met haar voorgangers.
Klais Orgel St. Peter
Recklinghausen
Klais kwam zijn belofte -wacht maar, je zult je verbazen- na. Al oogt het orgel niet al te groot, de klank is imponerend en heeft veel meer karakter dan de vele Rieger-orgels die we voorheen bezochten. De akoestiek in de vrij kleine kerk is verbluffend en maakt het geheel een genot voor het oor. Het orgel heeft drie werken: Rugpositief, Hoofdwerk en Zwelwerk (Récit). Het zijn eigenlijk twee orgels in een. Hoofdwerk en Rugwerk hebben een klassiek karakter terwijl het forse Récit romantisch van klankkleur is. Zonder er een nietszeggend compromis-orgel van te hebben gemaakt, hebben de drie werken veel zeggingskracht en zijn prima samen te gebruiken, al moet de organist soms wat 'trucjes' uithalen om de klank te krijgen die wenselijk is. Ook het effect van de zwelkast viel ons wat tegen.
Achterzijde orgel met de
Subbass 32'
De vriendelijke organist Thorsten Maus gunde ons een blik in het gloednieuwe instrument dat deels mechanisch, deels elektrisch en deels elektro-pneumatisch is. In Nederland zou dit bijna ondenkbaar zijn. Hoe dan ook, het orgel speelt heerlijk en blijft adequaat. Meer woorden zijn niet nodig. Onderstaande foto's en bijgevoegde improvisatie maken het beeld van deze orgeltrip zo goed als compleet.
Achterzijde speeltafel in orgel
Balg (links) met elektronica (rechts)
Blik op het orgel vlak voor het altaar.
Blik op houten tongwerken. Het orgel heeft 2686 metalen en 172 houten pijpen
Verlichting in de kast aan
Wilfred Folmer achter de klavieren
Bert Rebergen bespeelt het rugpositief
Op de website van You Tube is een
filmpje te zien vanuit Recklighausen. Tik daar "Bert Rebergen" in en
de 'Hommage aan Mozart' is te zien.
Terwijl Recklinghausen verblijd werd in oktober 2005 met een nieuw orgel, kreeg ook het stadje Castrop-Rauxel een gloednieuw instrument. Moest de kerk het vele jaren doen met een lege orgelgalerij en een instrument van 12 stemmen beneden, nu beschikt men over een modern, goed klinkend en en goed te bespelen orgel. "Nu of nooit!" bedacht men zich in de St. Lambertus. Over enkele tientallen jaren zal er wellicht geen generatie meer zijn die graag een nieuw pijporgel wil plaatsen in de kerk. Aan de orgelbouwer Eisenbarth de opdracht dit instrument te bouwen. Hoewel de dispositie vrij normaal en weinig verrassend is, toch heeft de firma, die zich o.a. ook ontfermt over het orgel van de Dom in Passau, een fris instrument geplaatst met veel mogelijkheden. Leek ons het orgel eerst wat saai, naarmate we langer speelden ontdekten we steeds meer onverwachte klankkleuren. Ook nu kwamen we tot dezelfde conclusie als zo vaak: "Hoe is het mogelijk dat onze Oosterburen telkens in staat zijn echte moderne orgels te bouwen waarop een brede greep uit de orgelliteratuur te spelen is, terwijl wij in Nederland volharden in het bouwen van de ene na de andere Müller, Schnitger en Bätz-kopie. Wie durft in Nederland zijn nek nog uit te steken zoals o.a.Klais, Rieger en deze Eisenbarth wel durven?
Toren St. Lambertus te Castrop (D)
Blik op het orgel vanuit de kerk
Het Eisenbarth-orgel met haar drie manualen. De tractuur van het orgel is
mechanisch.
Wilfred Folmer *
Bert Rebergen *
Orgelkast gezien vanaf de galerij. Zoals te zien, heeft het orgel een 'trompette
à chamade'
Wandschilderingen in de St. Lambertus
Wilfred Folmer speelt Guilmant terwijl Bert Rebergen assisteert *
Klik op de foto voor een geluidsopname vanuit Castrop:
Sortie improvisation sur "Salve Regina" Bert Rebergen
Op zaterdag 22 september 2007 werd weer de Duitse grens gepasseerd. In de plaats Hamm, vlak achter Dortmund, werd in oktober 2006 door de Zwitserse firma Goll een orgel gebouwd voor de Liebfrauenkirche. Het orgel kent drie manualen en 52 sprekende stemmen. We kregen de gelegenheid dit orgel van nog geen jaar oud te bespelen. De kerk werd in de Tweede Wereldoorlog vrijwel geheel verwoest. Vlak in de buurt was destijds een groot distributie-station en daar hadden de geallieerden het op gemunt. De kerk werd opgeknapt maar verloor duidelijk haar oude glorie. Het interieur is verre van fraai maar na de laatste restauratie verbeterde de akoestiek aanzienlijk. De relatief kleine kerk heeft thans een indrukwekkende nagalm maar is aan de kleine kant voor dit forse orgel. De kast van het orgel springt wel direct in het oog. Het houtwerk is af! Hoewel op het orgel een breed repertoire gespeeld kan worden, komt romantische muziek het beste uit de verf. De toegepaste stemming biedt wel mogelijkheden tot het spelen van oude muziek. De onderstaande fotoreportage biedt meer informatie. Op verzoek van de overigens gastvrije organist worden geen film- en geluidsfragmenten op de site geplaatst.
Liebfrauenkirche Hamm
Goll-Orgel gezien vanuit de kerk
Detail orgelfront
Speeltafel. De breedte van de toetsen werd hier en daar aangepast om het
speelgemak te vergroten.
De Contrabas 32' , achter geplaatst
Blik in de kerk vanaf de orgelgalerij
Detail Prestantpijpen front. De frontpijpen zijn telkens naar achteren geplaatst
en geeft het aanzien van de eenvoudige orgelkas extra dynamiek:
Men is zuinig op het nieuwe instrument!
In deze serie orgelreizen bleven we op zaterdag 15 maart 2008 voor het eerst binnen de landsgrenzen. Een 'Deftig orgel' noemde organist Jan Zwart het instrument in diens boek over het Garrels-orgel in de Grote Kerk van Maassluis. Het orgel kreeg vooral bekendheid dankzij haar beroemde bespeler Feike Asma die er organist was tot zijn dood in 1984. Opmerkelijk is, dat veel organisten van verschillende pluimage het orgel tot hun favorieten rekenen. Op het instrument kan ook een variëteit aan orgelliteratuur gespeeld worden. De Grote Kerk kent al jaren een afwisselende en aardig goed bezochte concertserie die met de concertserie Muziek tussen Maas en Sluis een nieuwe impuls moet krijgen. Sinds de jaren '70 bespeelt Jaap Kroonenburg het orgel in Maassluis. Eerst als invaller naast Feike Asma en na diens dood als hoofdorganist.
Het deftige orgel van Maassluis. De kast werd in 1993 opnieuw geschilderd.
Wilfred Folmer achter de beroemde klavieren
Bert Rebergen keerde na 21 jaar terug achter de klavieren van het Garrels orgel
(foto: Wilfred Folmer)
Voor veel orgelvrienden een plek om graag te zijn.
Blik over de ballustrade *
Op de
website van You
Tube zijn
filmpjes te zien o.a. vanuit de St. Lambertus te Castrop Rauxel. Ook bij Google
Video kunt u deze
filmpjes vinden:
Film op Google Video.
Andere, aan deze site gerelateerde, orgelfilmpjes zijn te zien door op diezelfde sites "Bert Rebergen" in te tikken bij hun zoekmachine.
De orgelstad bij uitstek is toch Parijs. Veel orgelvrienden,waar onder Bert Rebergen, bezoeken die stad het liefst ieder jaar en soms lukt dat ook. Dit keer was de hoofdreden een concert ter nagedachtenis aan Yves Devernay, de voormalige organist van de Notre-Dame in Parijs die in 1991 overleed. Het huidige drietal dat organist is (hier leest u daarover meer) speelde samen een herdenkingsmis en een concert. Verder werden bezoeken gebracht aan de Saint Sulpice en aan de St Etienne du Mont, de kerk waar Maurice Duruflé organist was en waar nu o.a Thierry Escaich het orgel bespeelt.
.jpg)
Saint Etienne du Mont. Thierry Escaich achter de klavieren van diens orgel. Bert Rebergen luistert boven aandachtig op de meest rommelige orgelgalerij die we ooit zagen.
.jpg)
.jpg)
De Saint Sulpice blijft een indrukwekkende kerk met dito orgel. De sympathieke Véronique Cauchefer Choplin bespeelde het orgel. Fotograaf Erik Heijkamp is ook op de foto te zien.
.jpg)
.jpg)
Op de trappen naar het orgel van de Notre-Dame. Olivier Latry bespeelde op zondagavond de mis. Na afloop van het concert ter nagedachtenis aan Yves Devernay stonden de drie organisten samen na te praten bij het hek. Dat maak je ook niet iedere dag mee bij de Notre-Dame van Parijs.
.jpg)
.jpg)
Klik op de foto om het slot van
het Sortie van die zondagavond te horen. De opname werd boven bij het orgel
gemaakt.
Zou Olivier Latry geïnspireerd zijn door
deze muziek ?
.jpg)
Foto's: Erik Heijkamp
Terug naar boven
(Foto's, tenzij anders
vermeld, van Bert Rebergen
Foto's met een * van Gérard van Betlehem)
|
|
